(1) తన అధికార పరిధిని వినియోగించే సమయంలో, తన ముందు పెండింగ్‌లో ఉన్న ఏ కేసు లేదా వ్యవహారంలోనైనా సంపూర్ణ న్యాయం చేయడానికి అవసరమైన డిక్రీని సుప్రీంకోర్టు జారీ చేయవచ్చు లేదా తగిన ఉత్తర్వు ఇవ్వవచ్చు. అలా జారీ చేసిన డిక్రీ లేదా ఉత్తర్వు భారతదేశమంతటా అమలుచేయదగినది. పార్లమెంటు చేసిన చట్టం ద్వారా అమలు విధానం నిర్ణయించే వరకు, రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వు ద్వారా సూచించిన విధానంలో దానిని అమలు చేయవచ్చు.
(2) ఈ విషయంపై పార్లమెంటు చేసిన చట్టానికి లోబడి, భారతదేశమంతటా ఏ వ్యక్తినైనా హాజరుపరచడం, పత్రాలను వెలికితీయడం లేదా సమర్పింపజేయడం, అలాగే సుప్రీంకోర్టు ధిక్కారాన్ని విచారించడం లేదా శిక్షించడం వంటి ప్రయోజనాల కోసం అవసరమైన అన్ని అధికారాలు సుప్రీంకోర్టుకు ఉంటాయి.
అధికరణం 142 యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం సంపూర్ణ న్యాయం చేయడం. మనోహర్ లాల్ శర్మ వర్సెస్ ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ తదితరుల కేసులో, న్యాయాన్ని సముచితంగా మరియు సమర్థవంతంగా నిర్వహించేందుకు సుప్రీంకోర్టుకు విస్తృత అధికారాలు కల్పించబడ్డాయని కోర్టు పేర్కొంది. పర్యావరణ పరిరక్షణ, కుటుంబ చట్టం, అణగారిన వర్గాల సంక్షేమం వంటి అనేక రంగాల్లో సుప్రీంకోర్టు తన రాజ్యాంగ అధికారాలను వినియోగించిందని మూల పాఠ్యం వివరిస్తుంది. ఆ పాఠ్యంలో ఒకచోట అధికరణం 14 అని పేర్కొన్నప్పటికీ, ఈ వ్యాఖ్య అధికరణం 142 గురించి ఉంది; ప్రచురణకు ముందు మూలంలోని ఆ సూచనను పరిశీలించాలి.
(1) ఏదైనా న్యాయప్రశ్న లేదా వాస్తవానికి సంబంధించిన ప్రశ్న తలెత్తిందని లేదా తలెత్తే అవకాశం ఉందని, ఆ ప్రశ్న ప్రజా ప్రాముఖ్యత కలిగినదని మరియు దానిపై సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయం పొందడం సముచితమని రాష్ట్రపతి భావిస్తే, ఆ ప్రశ్నను పరిశీలన కోసం సుప్రీంకోర్టుకు పంపవచ్చు. కోర్టు తగినదిగా భావించే విచారణ అనంతరం తన అభిప్రాయాన్ని రాష్ట్రపతికి నివేదించవచ్చు.
(2) అధికరణం 131లోని నిబంధనకు లోబడి, ఆ అధికరణంలోని ప్రొవైజోలో పేర్కొన్న స్వభావం గల వివాదాన్ని కూడా రాష్ట్రపతి సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయం కోసం పంపవచ్చు. కోర్టు తగిన విచారణ జరిపిన తరువాత తన అభిప్రాయాన్ని రాష్ట్రపతికి నివేదించాలి.
ఇలాంటి అభిప్రాయాన్ని ఇవ్వడానికి కనీసం ఐదుగురు న్యాయమూర్తులు కూర్చోవాలని మూల పాఠ్యం పేర్కొంటుంది. అధికరణం 143 కింద వచ్చిన ముఖ్యమైన సూచనల్లో 1958 కేరళ విద్యా బిల్లు, 1960 బెరుబారి వ్యవహారం, 1962 సముద్ర కస్టమ్స్ చట్టం, 1965 కేశవ్ సింగ్ వ్యవహారం, రాష్ట్రపతి ఎన్నికకు సంబంధించిన సూచన, సుప్రీంకోర్టు బిల్లు, కావేరీ జల వివాదాల ట్రిబ్యునళ్లు, సుప్రీంకోర్టు మరియు హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామక విధానం, గుజరాత్ శాసనసభ, 2012 ప్రత్యేక సూచన నం. 1 (2G స్పెక్ట్రమ్ కేసు) ఉన్నాయి.
2G స్పెక్ట్రమ్ కేసులో, సహజ వనరులను వ్యక్తిగత లాభం కోసం బహుమతి, దానం, విరాళం లేదా ఎండోమెంట్ రూపంలో ఉచితంగా వినియోగించనివ్వరాదని కోర్టు అభిప్రాయపడినట్లు మూల పాఠ్యం చెబుతుంది. వినియోగించిన ప్రతి సహజ వనరుకు ప్రతిఫలం ఉండాలి. ఆ ప్రతిఫలం ప్రభుత్వ ఆదాయం రూపంలో ఉండవచ్చు లేదా ప్రజా ప్రయోజనాన్ని అత్యుత్తమంగా సాధించే రూపంలో ఉండవచ్చు; ఈ రెండింటి కలయిక కూడా కావచ్చు. వనరుల వాస్తవ విలువకంటే తక్కువ ధరకు లేదా ఉచితంగా వాటిని వదులుకోవడం సముచితం కాదని, ఒక వర్గం పౌరులు మరొక వర్గం పౌరుల నష్టంపై అభివృద్ధి చెందకూడదని తీర్పు భావాన్ని పాఠ్యం వివరిస్తుంది.
భారతదేశ పరిధిలోని అన్ని పౌర మరియు న్యాయ అధికార సంస్థలు సుప్రీంకోర్టుకు సహాయం చేయాలి.
అధికరణం 144ను అధికరణం 141తో కలిపి చదవాలి. అధికరణం 141 ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు ప్రకటించిన చట్టం భారతదేశంలోని అన్ని న్యాయస్థానాలకు బంధనకరం. భారత రాజ్యాంగ వ్యవస్థలో పూర్వ తీర్పులను అనుసరించే నియమాన్ని ‘స్టేర్ డెసిసిస్’ సిద్ధాంతం అంటారు. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఉన్నత న్యాయస్థానం ఇచ్చిన ఒక్క తీర్పును కూడా దిగువ న్యాయస్థానాలు, ఇతర సంబంధిత అధికార సంస్థలు అనుసరించాల్సి ఉంటుంది.
(1) పార్లమెంటు చేసిన చట్టానికి లోబడి, రాష్ట్రపతి ఆమోదంతో సుప్రీంకోర్టు తన సాధారణ విధివిధానాలను నియంత్రించేందుకు కాలానుగుణంగా నియమాలు రూపొందించవచ్చు. వాటిలో: (a) కోర్టు ముందు వాదించే వ్యక్తులకు సంబంధించిన నియమాలు; (b) అప్పీళ్లు, ఇతర అప్పీల్ వ్యవహారాల విచారణ విధానం మరియు అప్పీళ్లు దాఖలు చేయాల్సిన గడువులు; (c) రాజ్యాంగంలోని భాగం III కల్పించిన హక్కుల అమలుకు సంబంధించిన కోర్టు ప్రక్రియ; (cc) అధికరణం 139A కింద జరిగే చర్యలు; (d) అధికరణం 134(1)(c) కింద అప్పీళ్ల స్వీకరణ; (e) తీర్పు లేదా ఉత్తర్వుల పునఃసమీక్షకు సంబంధించిన షరతులు, ప్రక్రియ, దరఖాస్తు గడువులు; (f) కోర్టు విచారణల ఖర్చులు, సంబంధిత ఖర్చులు, ఫీజులు; (g) బెయిల్ మంజూరు; (h) విచారణలపై నిలుపుదల; (i) పనికిమాలినవి, వేధింపుల కోసం దాఖలు చేసినవి లేదా ఆలస్యం కలిగించేవిగా కనిపించే అప్పీళ్లను సంక్షిప్తంగా నిర్ణయించడం; (j) అధికరణం 317(1)లో సూచించిన విచారణల విధానం వంటి అంశాలపై నియమాలు ఉండవచ్చు.
(2) మూడవ నిబంధనకు లోబడి, ఏ ప్రయోజనం కోసం ఎన్ని మంది న్యాయమూర్తులు కూర్చోవాలో నియమాలు నిర్ణయించవచ్చు. ఏక న్యాయమూర్తులు, విభాగ ధర్మాసనాల అధికారాలను కూడా నియమాలు పేర్కొనవచ్చు.
(3) రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానానికి సంబంధించిన గణనీయమైన న్యాయప్రశ్న ఉన్న కేసును నిర్ణయించడానికి లేదా అధికరణం 143 కింద వచ్చిన సూచనను విచారించడానికి కనీసం ఐదుగురు న్యాయమూర్తులు కూర్చోవాలి. అయితే ఈ అధ్యాయంలోని అధికరణం 132 మినహా ఇతర నిబంధనల కింద వచ్చిన అప్పీల్‌ను ఐదుగురికంటే తక్కువ మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం విచారిస్తున్నప్పుడు, రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానంపై గణనీయమైన న్యాయప్రశ్న ఉందని మరియు అప్పీల్‌ను పరిష్కరించడానికి దానిని నిర్ణయించడం అవసరమని భావిస్తే, ఆ ప్రశ్నను నిర్ణయించగల ధర్మాసనానికి పంపాలి. ఆ అభిప్రాయం అందిన తరువాత, దానికి అనుగుణంగా అప్పీల్‌ను పరిష్కరించాలి.
(4) సుప్రీంకోర్టు ఏ తీర్పునూ బహిరంగ న్యాయస్థానంలో ప్రకటించకుండా ఇవ్వకూడదు. అధికరణం 143 కింద నివేదిక కూడా బహిరంగ న్యాయస్థానంలో ప్రకటించిన అభిప్రాయానికి అనుగుణంగానే ఉండాలి.
(5) కేసు విచారణలో పాల్గొన్న న్యాయమూర్తుల్లో మెజారిటీ అంగీకారం లేకుండా సుప్రీంకోర్టు తీర్పు లేదా అభిప్రాయం ప్రకటించరాదు. అయితే మెజారిటీతో ఏకీభవించని న్యాయమూర్తి తన భిన్నాభిప్రాయ తీర్పు లేదా అభిప్రాయాన్ని వెల్లడించడాన్ని ఈ నిబంధన అడ్డుకోదు.
ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో సగటున ప్రతి సంవత్సరం ఐదుగురు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది న్యాయమూర్తులతో కూడిన ధర్మాసనం సుమారు వంద కేసులను విచారించేదని మూల పాఠ్యం పేర్కొంటుంది. అత్యవసర పరిస్థితి అనంతరం ఐదుగురు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది న్యాయమూర్తులు విచారించే కేసుల సంఖ్య తగ్గింది. 2011 ఫిబ్రవరి 26న ప్రచురితమైన ఒక వ్యాసాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, 2010 నవంబరు నాటికి సుప్రీంకోర్టులో ఐదుగురు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం సాధారణ విచారణకు తీసుకోవాల్సిన 754 కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయని పాఠ్యం చెబుతుంది. వాటిలో అనేక కేసులను కలిపి తక్కువ విచారణల్లో పరిష్కరించే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, రాజ్యాంగ ధర్మాసనాల కీలక కేసుల పెండింగ్ పెద్ద సమస్యగా మిగిలిందని వివరిస్తుంది.
(1) సుప్రీంకోర్టు అధికారులు, సిబ్బంది నియామకాలను భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా ఆయన ఆదేశించిన కోర్టు న్యాయమూర్తి/అధికారి చేపడతారు. అయితే రాష్ట్రపతి రూపొందించిన నియమం ప్రకారం, పేర్కొన్న కొన్ని పదవులకు కోర్టుతో ఇప్పటికే సంబంధం లేని వ్యక్తిని నియమించే ముందు యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్‌తో సంప్రదింపులు జరపాలని కోరవచ్చు.
(2) పార్లమెంటు చేసిన చట్టానికి లోబడి, సుప్రీంకోర్టు అధికారులు, సిబ్బంది సేవా షరతులను భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా ఆయన అధికారం ఇచ్చిన న్యాయమూర్తి/అధికారి రూపొందించే నియమాలు నిర్ణయిస్తాయి. అయితే జీతాలు, భత్యాలు, సెలవులు లేదా పెన్షన్లకు సంబంధించిన నియమాలకు రాష్ట్రపతి ఆమోదం అవసరం.
(3) సుప్రీంకోర్టు పరిపాలనా ఖర్చులు, అందులో అధికారులు మరియు సిబ్బందికి చెల్లించే జీతాలు, భత్యాలు, పెన్షన్లు సహా, భారత సమీకృత నిధిపై భారం అవుతాయి. కోర్టు వసూలు చేసే ఫీజులు లేదా ఇతర మొత్తాలు కూడా ఆ నిధిలో భాగమవుతాయి.
ఈ అధ్యాయంలోనూ, భాగం VIలోని అధ్యాయం Vలోనూ రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానానికి సంబంధించిన గణనీయమైన న్యాయప్రశ్న గురించి చేసే ప్రస్తావనల్లో, భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 (దానిని సవరించే లేదా అనుబంధించే చట్టాలతో సహా), దాని కింద చేసిన కౌన్సిల్ ఆర్డర్ లేదా ఇతర ఉత్తర్వు, భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947, లేదా వాటి కింద చేసిన ఉత్తర్వుల వ్యాఖ్యానానికి సంబంధించిన గణనీయమైన న్యాయప్రశ్నలూ చేర్చబడతాయి.