(1) పార్లమెంట్‌లోని రెండు సభలు సమావేశంలో లేనప్పుడు, ఒకవేళ పరిస్థితులు తక్షణ చర్య అవసరమని రాష్ట్రపతికి అనిపిస్తే, ఆయన పరిస్థితులకు అనుగుణంగా అవసరమైన ఆర్డినెన్స్‌ను ప్రకటించవచ్చు.
(2) ఈ ఆర్టికల్ కింద ప్రకటించే ఆర్డినెన్స్‌కు పార్లమెంట్ చట్టంతో సమానమైన బలం, ప్రభావం ఉంటుంది. అయితే, అటువంటి ప్రతి ఆర్డినెన్స్‌ను పార్లమెంట్‌లోని రెండు సభల ముందు ఉంచాలి; పార్లమెంట్ తిరిగి సమావేశమైన తర్వాత ఆరు వారాలు గడిచినప్పుడు, లేదా ఆరు వారాల గడువు ముగియకముందే రెండు సభలు దానిని తిరస్కరించే తీర్మానాలను ఆమోదిస్తే, ఆర్డినెన్స్ అమలులో ఉండదు. రెండు సభలు వేర్వేరు తేదీల్లో తిరిగి సమావేశమైతే, ఆరు వారాల గడువు రెండింటిలో తరువాతి తేదీ నుంచి లెక్కించబడుతుంది.
వివరణ: రెండు సభలు ఆర్డినెన్స్‌ను తిరస్కరించే తీర్మానాలను ఆమోదించినప్పుడు, వాటిలో రెండవ తీర్మానం ఆమోదించిన తేదీనుంచే ఆర్డినెన్స్ అమలులో ఉండదు.
(3) రాష్ట్రపతి ఈ ఆర్టికల్ కింద ఆర్డినెన్స్‌ను ప్రకటించవచ్చు, కానీ పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా చేయగలిగే విషయాలకే పరిమితి ఉంటుంది. పార్లమెంట్ చట్టం రాజ్యాంగం ప్రకారం చెల్లుబాటు కాని విషయంపై ఆర్డినెన్స్ ప్రకటిస్తే, ఆ ఆర్డినెన్స్ కూడా అదే మేరకు చెల్లదు.
(4) [తొలగించబడింది.]
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 123 రాష్ట్రపతికి ఆర్డినెన్స్ జారీ చేసే అధికారాన్ని ఇస్తుంది. పార్లమెంట్ రెండు సభలు సమావేశంలో లేని సమయంలో తక్షణ చర్య అవసరమైతే ఈ అధికారాన్ని వినియోగించవచ్చు. ఆర్డినెన్స్‌కు పార్లమెంట్ చట్టంతో సమానమైన ప్రభావం ఉన్నప్పటికీ, అది తాత్కాలిక స్వభావం కలిగి ఉంటుంది; పార్లమెంట్ తిరిగి సమావేశమైన తర్వాత నిర్ణీత గడువులో ఆమోదం పొందాలి.
ఆర్డినెన్స్ జారీ చేయడం సాధారణ శాసన ప్రక్రియకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. పరిస్థితుల అత్యవసరతను దృష్టిలో ఉంచుకుని మాత్రమే ఈ అధికారాన్ని వినియోగించాలి. ఆర్డినెన్స్‌ను రెండు సభల ముందు ఉంచాలి; పార్లమెంట్ దానిని ఆమోదించకపోతే లేదా తిరస్కరిస్తే, రాజ్యాంగంలో పేర్కొన్న విధంగా దాని అమలు ముగుస్తుంది.
ఆర్టికల్ 123 కింద రాష్ట్రపతికి ఉన్న అధికారం పార్లమెంట్ చట్టం చేయగల అంశాలకే పరిమితం. రాజ్యాంగం అనుమతించని అంశంపై ఆర్డినెన్స్ ద్వారా చట్టబద్ధత కల్పించలేరు. అందువల్ల ఆర్డినెన్స్‌లపై కూడా రాజ్యాంగ పరిమితులు వర్తిస్తాయి.
(1) భారతదేశంలో ఒక సుప్రీంకోర్టు ఉంటుంది. అది భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి మరియు పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా నిర్ణయించే ఇతర న్యాయమూర్తులతో కూడి ఉంటుంది.
(2) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులను రాష్ట్రపతి తన సంతకం, ముద్రతో కూడిన నియామక పత్రం ద్వారా నియమిస్తారు. వారు అరవై ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే వరకు పదవిలో ఉంటారు. అయితే, ఒక న్యాయమూర్తి రాష్ట్రపతికి లిఖితపూర్వకంగా రాజీనామా సమర్పించవచ్చు; లేదా ఆర్టికల్ 124(4)లో పేర్కొన్న విధానంలో తొలగించబడవచ్చు.
(2A) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి వయస్సును నిర్ణయించడానికి పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా నిర్దేశించే విధానం వర్తిస్తుంది.
(3) ఒక వ్యక్తి సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమించబడటానికి, అతను భారత పౌరుడై ఉండాలి మరియు—(a) కనీసం ఐదు సంవత్సరాలు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ హైకోర్టులలో న్యాయమూర్తిగా పనిచేసి ఉండాలి; లేదా (b) కనీసం పది సంవత్సరాలు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ హైకోర్టులలో న్యాయవాదిగా పనిచేసి ఉండాలి; లేదా (c) రాష్ట్రపతి అభిప్రాయంలో విశిష్ట న్యాయవేత్త అయి ఉండాలి.
వివరణ: ఈ క్లాజు ప్రయోజనాల కోసం, భారతదేశంలో రాజ్యాంగం ప్రారంభానికి ముందు హైకోర్టు అధికార పరిధిలో ఉన్న న్యాయస్థానంలో న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన కాలాన్ని, అలాగే హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా పనిచేసిన కాలాన్ని చట్టం ప్రకారం లెక్కించవచ్చు.
(4) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని, నిరూపిత దుర్వ్యవహారం లేదా అసమర్థత కారణంగా మాత్రమే తొలగించవచ్చు. పార్లమెంట్‌లోని ప్రతి సభ, ఆ సభ మొత్తం సభ్యుల మెజారిటీతో మరియు హాజరై ఓటు వేసిన సభ్యులలో కనీసం మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీతో తీర్మానం ఆమోదించి, అదే సమావేశంలో రాష్ట్రపతికి సమర్పించిన తర్వాత మాత్రమే రాష్ట్రపతి తొలగింపు ఉత్తర్వు జారీ చేయగలరు.
(5) క్లాజు (4) కింద విచారణకు సంబంధించిన విధానం, అలాగే దుర్వ్యవహారం లేదా అసమర్థతను నిరూపించే ప్రక్రియను పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా నియంత్రించవచ్చు.
(6) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితుడైన ప్రతి వ్యక్తి, పదవిని చేపట్టే ముందు రాష్ట్రపతి లేదా ఆయన నియమించిన వ్యక్తి సమక్షంలో మూడవ షెడ్యూల్‌లో పేర్కొన్న రూపంలో ప్రమాణం లేదా ప్రతిజ్ఞ చేయాలి.
(7) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పదవి నిర్వహించిన వ్యక్తి, పదవి నుంచి విరమించిన తర్వాత భారతదేశంలోని ఏ న్యాయస్థానంలోనూ లేదా ఏ అధికార సంస్థ ముందు న్యాయవాదిగా వాదించరాదు.
ఆర్టికల్ 124 సుప్రీంకోర్టు నిర్మాణం, న్యాయమూర్తుల నియామకం, అర్హతలు, పదవీకాలం మరియు తొలగింపు విధానాన్ని నిర్దేశిస్తుంది. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి మరియు ఇతర న్యాయమూర్తులతో కూడి ఉంటుంది. న్యాయమూర్తుల నియామకం రాష్ట్రపతి ద్వారా జరుగుతుంది; వారి అర్హతల్లో భారత పౌరసత్వం, హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా లేదా న్యాయవాదిగా నిర్దిష్ట అనుభవం, లేదా విశిష్ట న్యాయవేత్తగా గుర్తింపు ఉన్నాయి.
న్యాయమూర్తిని తొలగించడానికి పార్లమెంట్‌లో ప్రత్యేక మెజారిటీతో తీర్మానం ఆమోదించాలి. ఈ విధానం న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను రక్షించేందుకు రూపొందించబడింది. న్యాయమూర్తి రాజీనామా చేయవచ్చు; పదవీ విరమణ వయస్సు చేరినప్పుడు పదవి ముగుస్తుంది.
పదవీ విరమణ చేసిన సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి భారతదేశంలోని ఏ న్యాయస్థానంలోనూ న్యాయవాదిగా పనిచేయరాదు. ఈ పరిమితి న్యాయపదవి గౌరవం, న్యాయవ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసం నిలబెట్టేందుకు ఉద్దేశించబడింది.